%20(1).jpg)
Co właściwie zmienia nowa podstawa w aspekcie wychowawczym uczniów z umiarkowną lub znaczną n.i.?
Jeśli spojrzysz na nową podstawę programową, to widać jedną rzecz od razu: wychowanie nie jest osobnym dodatkiem, tylko osią całej edukacji.
- Podstawa mówi wprost, że szkoła ma wspierać rozwój ucznia we wszystkich sferach naraz – poznawczej, społecznej, emocjonalnej, etycznej i fizycznej .
To oznacza, że nie ma podziału „tu uczymy, tu wychowujemy”. To się dzieje jednocześnie, w każdej sytuacji szkolnej.
- Druga ważna rzecz: wychowanie jest osadzone w wartościach i codziennym funkcjonowaniu. Uczeń ma się uczyć życia w społeczności, a nie tylko wykonywania poleceń .
- No i trzecia sprawa, wszystko ma prowadzić do możliwie największej samodzielności i sprawczości ucznia. Nie chodzi o „opanowanie materiału”, tylko o to, żeby uczeń radził sobie w życiu.
Najważniejsze obszary wychowania, które trzeba brać pod uwagę
Podstawa porządkuje to całkiem jasno. Można to zebrać w kilka dużych bloków.
Funkcjonowanie społeczne
Uczeń ma:
budować relacje,
współpracować,
rozumieć zasady społeczne,
uczestniczyć w życiu grupy.
Czyli wychowanie to nie „grzeczność”, tylko realne życie wśród ludzi.
Rozwój osobisty i emocjonalny
Chodzi o:
rozpoznawanie emocji,
radzenie sobie z nimi,
budowanie poczucia własnej wartości,
uczenie się wytrwałości.
To jest ogromny nacisk w nowej podstawie.
Komunikacja (także alternatywna)
Porozumiewanie się to osobny, kluczowy obszar:
mowa, gest, AAC, PJM,
komunikowanie potrzeb,
rozumienie innych.
I co ważne, to ma się dziać na każdej lekcji, nie tylko „na zajęciach z komunikacji” .
Samodzielność i życie codzienne
Uczeń ma uczyć się:
funkcjonowania w środowisku,
korzystania z przestrzeni publicznej,
wykonywania prostych czynności życiowych.
To jest fundament edukacji środowiskowej .
Wartości i postawy
Podstawa mówi o:
odpowiedzialności,
dobru wspólnym,
przynależności do wspólnoty,
podejmowaniu decyzji.
Czyli wychowanie to też uczenie wyborów.
Sprawczość
Bardzo ważne słowo w nowej podstawie.
Uczeń ma:
podejmować decyzje,
wpływać na swoje działania,
widzieć sens tego, co robi.
To zmienia rolę nauczyciela z „prowadzącego” na „organizującego sytuacje”.
O sprawczości uczniów przeczytasz TUTAJ
Co to oznacza w praktyce dla wychowawcy
Największy błąd to próbować „dopisać wychowanie” do planu lekcji.
Tu trzeba zmienić sposób myślenia.
Każda sytuacja to sytuacja wychowawcza
Nie tylko godzina wychowawcza.
Przykład:
przerwa możemy rozwijać umiejętności w zakresie relacji,
wspólne jedzenie to uczenie samodzielności,
wyjście do sklepu to uczenie funkcjonowania społecznego.
To są dokładnie te momenty, o które chodzi w podstawie.
Zamiast instrukcji – doświadczenie
Podstawa mocno stawia na działanie.
Zamiast:
„Powiedz dziękuję”
Lepiej:
organizujesz sytuację, w której uczeń coś dostaje od kolegi,
zatrzymujesz moment,
modelujesz zachowanie.
Uczeń ma przeżyć, nie tylko usłyszeć.
Komunikacja ponad wszystko
Jeśli uczeń nie komunikuje się:
nie zbuduje relacji,
nie będzie sprawczy,
nie będzie samodzielny.
Dlatego:
wprowadzasz AAC jeśli trzeba,
dajesz czas na odpowiedź,
uczysz proszenia, odmawiania, wybierania.
Małe decyzje, codziennie
Sprawczość nie bierze się z dużych projektów.
Zaczyna się od:
„co chcesz zrobić najpierw”,
„z kim chcesz pracować”,
„czy chcesz przerwę teraz czy później”.
Praca na realnym świecie i bieżących aktywnościach
Podstawa wyraźnie mówi o środowisku i codzienności.
Czyli:
wyjścia do sklepu,
korzystanie z komunikacji,
poznawanie miejsc w okolicy.
Emocje nie na marginesie
Nie robisz „zajęć o emocjach raz w tygodniu”.
Robisz:
nazywanie emocji w trakcie sytuacji,
reagowanie na trudne zachowania,
pokazywanie strategii radzenia sobie.
Indywidualizacja to podstawa
W dokumencie bardzo mocno podkreślone jest dostosowanie do możliwości ucznia .
W praktyce:
jeden uczeń pracuje na obrazkach,
drugi na słowie,
trzeci na działaniu.
Konkretne działania, które możesz wdrożyć od razu
Na poziomie klasy:
wprowadź stałe rytuały dnia (bezpieczeństwo i przewidywalność),
przygotuj plansze komunikacyjne / wybory obrazkowe,
organizuj zadania w parach i małych grupach,
rób krótkie wyjścia do środowiska lokalnego.
Na poziomie relacji:
codziennie planuj moment współpracy uczniów,
ucz proszenia o pomoc i jej udzielania,
modeluj zachowania zamiast je tylko komentować.
Na poziomie samodzielności:
ucz czynności krok po kroku (np. ubieranie, przygotowanie posiłku),
dawaj czas na wykonanie,
nie wyręczaj za szybko.
Na poziomie emocji:
używaj kart emocji / piktogramów,
nazywaj to, co widzisz („widzę, że jesteś zdenerwowany”),
pokazuj alternatywy („możesz powiedzieć stop”).
Przykłady działań wychowawczych
- Porządkowanie sali / pracowi: Uczniowie sprzątają po zajęciach, odkładają rzeczy na swoje miejsca, mają przypisane proste role. To uczy odpowiedzialności, ale też daje poczucie, że „to jest nasze miejsce”.
- Tworzenie dekoracji i stroików; Robicie ozdoby na święta, pory roku, ważne wydarzenia. Uczniowie decydują o kolorach, elementach, czasem komu coś podarują. W tle jest współpraca, sprawczość i kontakt z tradycją.
- Dyżury klasowe: Ktoś rozdaje materiały, ktoś sprząta stoliki, ktoś pilnuje porządku. Małe rzeczy, ale uczą systematyczności i bycia potrzebnym.\
- Wspólne przygotowanie posiłku: Proste rzeczy: kanapki, herbata, krojenie (jeśli możliwe). Uczeń wykonuje realne czynności i widzi efekt. To jedna z najlepszych form uczenia samodzielności.
- Zakupy w sklepie: Wyjście po konkretną rzecz. Uczeń wybiera produkt, podaje, płaci symbolicznie. To jest czysta praktyka życia społecznego.
- Praca w ogrodzie / na terenie szkoły: Sadzenie, podlewanie, grabienie liści. Uczy cierpliwości, dbania o coś i widzenia efektów w czasie.
- Zabawy w role (np. sklep, lekarz): Uczniowie odgrywają sytuacje społeczne. Jedna osoba „sprzedaje”, druga „kupuje”. To bezpieczny trening realnych zachowań.
- Wspólne ustalanie zasad: Nie narzucasz wszystkiego. Razem ustalacie np. „jak dbamy o salę”. Nawet proste wybory dają poczucie wpływu.
- Układanie planu dnia (z pomocą nauczyciela): Uczniowie widzą co będzie po kolei, czasem wybierają elementy. To daje poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności.
- Prace plastyczne związane z emocjami: Rysowanie „jak się czuję”, wybieranie kolorów do emocji. Proste, ale pomaga nazywać to, co w środku.
- Pomaganie innym uczniom: Ktoś podaje materiał, tłumaczy, pokazuje. Buduje relacje i empatię, ale też wzmacnia tego, kto pomaga.
- Segregowanie i układanie przedmiotów: Sortowanie według koloru, wielkości, funkcji. To nie tylko poznawcze – to też porządkowanie świata i działania.
- Świętowanie małych sukcesów: Kończycie zadanie, ktoś coś zrobił sam – zatrzymujecie się na chwilę. To buduje motywację i poczucie sensu.
- Wyjścia do różnych miejsc (poczta, park, przystanek): Uczeń uczy się, jak się zachować, co zrobić, gdzie iść. To jest dokładnie to, o co chodzi w przygotowaniu do życia
- Zakończenie dnia krótką rozmową / wyborem: „Co było fajne”, „co trudne”, nawet na obrazkach. Uczy zatrzymania się i refleksji.
Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia w szkole ogólnodostępnej
Przygotowałyśmy szkolenie i materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia
.jpg)
Szkolenie oraz materiały do pracy z uczniem ze spektrum autyzmu znajdziesz TUTAJ
KALENDARZ AKTYWNOŚCI NAUCZYCIELA POCZĄTKUJĄCEGO KUPISZ TUTAJ
.png)
Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu opisu i analizy na 4 strony, to skorzystaj z naszych materiałów.
Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj
Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów. KUPISZ JE TUTAJ
Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ
