OBSZARY DO PRACY Z UCZNIEM Z LEKKĄ NIEPEŁNOSPRAWNOSCIĄ – Blog z poradami, kursami, materiałami edukacyjnymi dla nauczycieli

Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim charakteryzuje się istotnie niższym niż przeciętne funkcjonowaniem intelektualnym z jednocześnie współwystępującym ograniczeniem w zakresie dwóch lub więcej spośród następujących umiejętności przystosowawczych: porozumiewania się, samoobsługi, trybu życia domowego, uspołecznienia, korzystania z dóbr społeczno-kulturalnych, samodzielności, troski o zdrowie i bezpieczeństwo, umiejętności szkolnych, organizowania czasu wolnego i pracy (Kostrzewski).

Jest to zaburzenie o charakterze globalnym (wszystkie funkcje i procesy psychiczne odbiegają od normy), dlatego ich trudności w uczeniu wynikają z zaburzeń:

•spostrzegania,

•uwagi,

•pamięci,

•myślenia,

•mowy,

•sprawności motorycznych,

•ale także procesów emocjonalnych, motywacyjnych, adaptacji społecznej.

Dzieci z niepełnosprawnością w stopniu lekkim charakteryzuje przede wszystkim niska zdolność myślenia abstrakcyjnego oraz zdolność syntetycznego ujmowania zdobytych wiadomości i wiązania ich w logiczną całość, a stąd wypływa brak umiejętności wnioskowania. (M. Grzegorzewska, Pedagogika Specjalna, 1968).

Rozpoznawanie n.i. w stopniu lekkim stwarza bardzo często problemy. Wynikają one z podobnych objawów dziecka zaniedbanego i n.i., ponieważ często warunki środowiskowe z których wywodzi się dziecko mogą wpłynąć niekorzystnie na jego rozwój ogólny.

Większości opracowań naukowych podkreślony jest istotny wpływ nieprawidłowego funkcjonowania środowiska rodzinnego dziecka na występowanie n.i w stopniu lekkim. Pojawia się czasem określenie n.i. uwarunkowanego społecznie lub opóźnienia społecznego.

Dzieci n.i w stopniu lekkim nie wyróżniają się swym wyglądem zewnętrznym wśród rówieśników i dopiero po wnikliwej obserwacji można zauważyć istotne odchylenia w funkcjonowaniu określonych czynników psychofizycznych.

Spostrzeganie tych dzieci jest niedokładne, dzieci mają trudności z wyodrębnianiem istotnych szczegółów, co wiąże się ze znacznym zaburzeniem analizy i syntezy. Tok spostrzegania jest wolny. Jan Opiat zwraca uwagę na wolniejsze tempo spostrzegania i jego zawężony zakres oraz na trudności w analizowaniu kształtu i materiału spostrzeganego przedmiotu (różnicowanie barw, odrębności przedmiotów, powiązanie w całość określonych elementów).

Koncentracja uwagi. U uczniów z n.i. w stopniu lekkim stwierdza się obniżoną zdolność koncentracji uwagi. Ich uwaga jest krótkotrwała, mało podzielna i łatwo ulega zakłóceniu (nadmiernie odwracalna). Bardzo trudno jest skoncentrować ich uwagę zwłaszcza, gdy podejmują rozwiązanie zadań sprawiających trudności. Wzmacnianie uwagi tych uczniów jest procesem ciągłym i nie można go pomijać w trakcie realizacji działań edukacyjno-terapeutycznych.

Pamięć. Dzieci z n.i. w stopniu lekkim mają dobrą pamięć mechaniczną (odtwarzają odtwórczo zapamiętane treści, ale nie rozumieją tego co zapamiętali. Nie potrafią wybiórczo tej wiedzy zastosować).
Pamięć logiczna jest u nich w dużym stopniu zaburzona, co przejawia się w obserwowanych faktach:

odtwarzanie zapamiętanych informacji odbywa się według zapamiętanej kolejności,
mają trudności z odpytywaniem wyrywkowym, często po prostu nie rozumieją tego, czego wyuczyły się na pamięć,
mają trudności w posługiwaniu się wyuczoną tabliczką mnożenia, bo wymaga to wybiórczego stosowania zapamiętanych wiadomości,
potrzebują również większej liczby powtórzeń, aby utrwalić zapamiętane informacje,

Mowa. rozwój mowy u dzieci n.i. w stopniu lekkim często bywa opóźniony, jednakże z uwagi na stosunkowo dobrą pamięć mechaniczną są w stanie (przy dobrej stymulacji środowiskowej) opanować znaczny zasób słownictwa, chociaż:

mają trudności w rozumieniu znaczenia wypowiedzi oraz w samodzielnym tworzeniu dłuższych wypowiedzi (twórcze stosowanie mowy),

mają stosunkowo dobrze rozwiniętą mowę odtwórczą, ale słabiej funkcjonuje u nich twórczy wymiar mowy.
Rozwój mowy u dzieci z n.i. w stopniu lekkim często bywa opóźniony, jednakże z uwagi na stosunkowo dobrą pamięć mechaniczną są w stanie przy dobrej stymulacji środowiskowej opanować znaczny zasób słownictwa. Mają natomiast trudności w rozumieniu znaczenia wypowiedzi oraz w samodzielnym tworzeniu opowiadań ( twórcze stosowanie mowy). Częściej też w porównaniu z dziećmi w normie występują u nich wady wymowy.

Myślenie abstrakcyjne. Osoby z n.i. w stopniu lekkim mają zaburzone myślenie abstrakcyjne, słowno-pojęciowe. Ich myślenie rozwojowe zatrzymuje się na poziomie myślenia konkretno-obrazowego, co przejawia się w trudnościach z:

abstrahowaniem,
uogólnianiem,
tworzeniem pojęć,
wnioskowaniem,
czy przewidywaniem (myśleniem przyczynowo- skutkowym).
zaburzenie wyższych form myślenia w znacznym stopniu utrudnia zdobywanie wiedzy i powoduje, że pewien jej zasób jest niedostępny osobom z n.i. w stopniu lekkim.

Najczęściej występujące zaburzenia u dzieci z n.i. w stopniu lekkim, które mają znaczenie dla ich osiągnięć szkolnych, to:

zaburzenie orientacji przestrzennej,
niski poziom sprawności grafomotorycznej,
słaba koncentracja uwagi,
liczne i nasilone wady wymowy,
wolniejsze tempo pracy,
zaburzenia rozumienia znaczenia wypowiedzi,
zaburzenia analizy i syntezy (wzrokowej, słuchowej, wzrokowo-słuchowej),
trudności w rozpoznawaniu liter oraz w czytaniu,
trudności w rozumieniu przeczytanego tekstu,
istotnie zaburzony poziom rozumienia wszelkich reguł, zasad, definicji,
utrudnione tworzenie pojęcia liczby,
ograniczenia procesów pamięciowych,
trudności w antycypacji zachowań,
impulsywność,
podatność na negatywne wpływy otoczenia,
niski poziom motywacji,
mała wrażliwość na potrzeby innych,
częste przejawy agresji,
trudności w orientowaniu się w stosunkach czasowych i posługiwaniu się nimi,
kłopoty w powiązaniu nowych informacji z poprzednio zapamiętanymi,
słaby poziom stosowania umiejętności w praktyce,
mała samodzielność w wykonywaniu zadań,
często występująca nadpobudliwość psychoruchowa,
brak zrozumienia treści zadań tekstowych i trudności w ich rozwiązywaniu,
zaburzenia wyobraźni przestrzennej utrudniające rozumienie i wykonywanie zadań geometrycznych.

Przykładowe zasady pracy z uczniami, dla których dostosowujemy wymagania edukacyjne:

Postrzeganie konkretnego ucznia bez presji wymogów programowych, z założeniem, że

obowiązująca jest podstawa programowa kształcenia ogólnego,którą należy zrealizować w całości, ale w stopniu i w zakresie trudności zadań odpowiadających możliwościom intelektualnym ucznia.

Zredukowanie do niezbędnego minimum tematyki o wysokim stopniu abstrakcji.
Nauczanie oparte na konkretach, ciągłe odwoływanie się do doświadczenia dziecka.
Umożliwianie korzystania z różnorodnych pomocy dydaktycznych (plakaty, plansze,

kalkulator, liczmany).

Jak najczęstsze korzystanie z modeli, konkretów, okazów, liczmanów, przedmiotów

możliwych do bezpośredniego poznania, w drugiej kolejności ze słowa mówionego,

zaś najrzadziej z tekstu do przeczytania, bo często dzieci te nie czytają, ale jeśli czytają to mechanicznie bez zrozumienia.

Rozwijanie strategii pamięciowych ucznia oraz kompensowanie braków w tym zakresie (np. nauka tworzenia notatek obrazkowych przedstawiających sekwencje niezbędnych kroków do rozwiązania zadania, określających elementy pracy, którą należy przygotować).
Wykorzystywanie umownych znaków porządkujących pracę na lekcji, np. kolorowe karteczki, symbole (piktogramy), a także możliwe do wykorzystania symboliczne rysunki z systemów wspomagającej komunikacji.

Jakie narzędzia i pomoce wykorzystywać?

– szablony

– instrukcje

– schematy

– tablice demonstracyjne

– modele

– manipulatory

– kreatywne pomoce

– gadżety edukacyjne

– maty

– gry planszowe

– gry spinnerowe

– roboty

– nowe technologie

W pracy z uczniami z lekką niepełnosprawnością nie możemy zapomnieć o dostosowaniach wymagań edukacyjnych.

O dostosowaniach wymagań edukacyjnych przeczytasz TUTAJ

Dla uczniów z lekką niepełnosprawnością organizuje się zajęcia rewalidacyjne.

O zajęciach rewalidacyjnych przeczytasz TUTAJ

Istotnym elementem pracy z uczniem z lekką niepełnosprawnością intelektualną będzie także TUS- Trening Umiejętności Społecznych.

O TUS przeczytasz TUTAJ

Uczniowie z lekką n. i. świetnie sprawdzają się spersonalizowane pomoce dydaktyczne.

O kreatywnych pomocach przeczytasz TUTAJ

O kreatywnych pomocach dydaktycznych w 3D przeczytasz TUTAJ

Polecamy też film na temat funkcjonowania uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną, który znajduje się na portalu Ninoteka. Teraz dostępny za darmo przez kilka dni.

Na prośbę Państwa przygotowałyśmy teczkę do pracy z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną.

Co zawiera nasza teczka?

ZAWARTOŚĆ TECZKI:

1.Specyfika i charakterystyka funkcjonowania uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną.
2.Organizacja pracy z uczniem z z lekką niepełnosprawnością intelektualną.
3.Dostosowanie wymagań edukacyjnych.
4.WOPFU.
5.IPET.
6.Program zajęć rewalidacyjnych.
7.Program zajęć korekcyjno-kompensacyjnych.
8.Program zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne
9.Przykładowe aktywności i ćwiczenia do pracy z uczniem.
10.Karty pracy.

Ilość stron: 196. E-book w formacie PDF